Zadanie 1 – treść zadania
W trasę wyrusza podwójna obsada. Kierowcy realizują proces transportowy na trasie Barlinek – Bukareszt. Zaplanuj harmonogram czasu pracy kierowcy zgodnie z obowiązującymi przepisami. Transport realizowany jest przy wydłużonym czasie jazdy oraz regularnym odpoczynku.
Dane do zadania
– Średnia prędkość: 60 km/h
– Odległość Barlinek – Bukareszt: 1806 km
– Załadunek: 1 godzina, bez obecności kierowców
– Kierowcy przejmuje pojazd gotowy do odjazdu 18.02.20RK r. o godzinie 05:00
– Po przejechaniu 70 km, w Gorzowie Wielkopolskim, muszą wykonać odprawę celną, czas odprawy celnej: 2 godziny
– Magazyn w Bukareszcie jest czynny 24 h/dobę
– Rozładunek pod nadzorem kierowców: 45 minut
– Załadunek w Bukareszcie pod nadzorem kierowców: 40 minut
– Odległość Bukareszt – Piła: 1820 km
– Pojazd zostaje załadowany w tym samym magazynie pod nadzorem kierowców i jedzie na rozładunek do Piły (PL)
– Rozładunek w Pile trwa 30 minut pod nadzorem kierowców, magazyn jest czynny całą dobę
– Po rozładunku kierowcy wracają do bazy w miejscowości Barlinek, odległość Piła – Barlinek: 160 km
Harmonogram realizacji procesu transportowego dla podwójnej obsady.
1. Najważniejsze zasady pracy dwóch kierowców
W samochodzie znajduje się dwóch kierowców, których oznaczamy jako: K I oraz K II.
Kierowcy mogą zamieniać się miejscami. Gdy jeden prowadzi samochód, drugi może pozostawać dyspozycyjny i odbywać wymaganą przerwę.
Zapamiętaj najważniejsze zasady:
- 4 h 30 min – maksymalny czas prowadzenia pojazdu przed wymaganą przerwą.
- 45 minut – wymagana przerwa po maksymalnie 4 h 30 min jazdy.
- 9 godzin – normalny dzienny limit prowadzenia pojazdu przez jednego kierowcę.
- 10 godzin – dopuszczalny wydłużony czas prowadzenia, maksymalnie dwa razy w tygodniu.
- 11 godzin – regularny odpoczynek dobowy, wymagany w naszym zadaniu.
- 30 godzin – w podwójnej obsadzie w tym czasie od zakończenia poprzedniego odpoczynku musi zostać zakończony kolejny odpoczynek dobowy.
- 6 godzin pracy – nie można pracować dłużej bez wymaganej przerwy.
- 10 godzin pracy w okresie 24 godzin – limit istotny przy wykonywaniu pracy w porze nocnej.
Czas jazdy i czas pracy nie oznaczają tego samego.
Przykładowo: jeśli kierowca prowadzi samochód przez 3 godziny, a następnie przez 2 godziny uczestniczy w odprawie celnej, to:
Czas jazdy = 3 godziny.
Czas pracy = 5 godzin.
Załadunek i rozładunek pod nadzorem kierowcy również zaliczamy do innej pracy.
2. Obliczamy dystans i czas jazdy
Najpierw sprawdzamy, jaką trasę muszą pokonać kierowcy.
Trasa przejazdu:
Barlinek → Bukareszt = 1806 km
Bukareszt → Piła = 1820 km
Piła → Barlinek = 160 km
Dodajemy wszystkie trzy odległości:
Teraz obliczamy, ile godzin jazdy potrzeba na pokonanie całej trasy.
Korzystamy ze wzoru:
Zamieniamy część dziesiętną godziny na minuty:
Uwaga: 0,1 godziny to 6 minut (0,1 × 60 = 6), a nie 10 minut.
To czas prowadzenia pojazdu łącznie przez obu kierowców.
3. Wyjazd z Barlinka i odprawa celna
Krok 1 18.02, 05:00–06:10
Kierowca I rozpoczyna jazdę o godzinie 05:00.
Po przejechaniu 70 km kierowcy muszą wykonać odprawę celną.
Obliczamy czas jazdy:
Do godziny 05:00 dodajemy 1 h 10 min:
Czyli o 06:10 samochód dociera do miejsca odprawy celnej.
Przejechane: 70 km.
Krok 2 18.02, 06:10–08:10
Odprawa celna trwa 2 godziny. Zakładamy, że obaj kierowcy wykonują w tym czasie inną pracę.
Samochód stoi, więc nie przejeżdżamy dodatkowych kilometrów.
Kilometry narastająco: 70 km.
Krok 3 18.02, 08:10–11:30
O godzinie 08:10 kończy się odprawa celna.
Teraz kierownicę przejmuje kierowca II.
Dlaczego zmieniamy kierowcę po odprawie?
Kierowca I prowadził wcześniej samochód przez 1 h 10 min, a następnie przez 2 godziny uczestniczył w odprawie celnej.
Wybieramy zmianę kierowcy, ponieważ jest to wygodny sposób zaplanowania pracy dwóch kierowców.
Gdy kierowca II prowadzi samochód, kierowca I może odbyć wymaganą 45-minutową przerwę.
Dlaczego to korzystne?
- Kierowca I może odpocząć po jeździe i odprawie celnej.
- Nie przekroczy 6 godzin pracy bez wymaganej przerwy.
- Samochód nie musi zatrzymywać się specjalnie na przerwę.
- Łatwiej zaplanować dalsze zmiany kierowców.
Dlatego w naszym harmonogramie od godziny 08:10 prowadzi kierowca II.
Obliczamy przejechane kilometry
Kierowca II prowadzi od 08:10 do 11:30.
Najpierw obliczamy czas jazdy:
Aby obliczyć drogę, musimy zamienić 20 minut na godziny.
Wiemy, że 1 godzina to 60 minut.
Zatem:
Korzystamy ze wzoru:
Przed odprawą przejechaliśmy już 70 km.
Przy prędkości 60 km/h samochód pokonuje 1 km w ciągu 1 minuty.
3 godziny jazdy to 180 km, a 20 minut jazdy to dodatkowe 20 km.
Czy kierowca I mógłby prowadzić dalej?
Tak! Drugi wariant również jest dopuszczalny.
Po odprawie celnej kierowca I mógłby dalej prowadzić pojazd.
Musielibyśmy jednak pamiętać, że oprócz limitu 4 h 30 min jazdy obowiązuje również limit pracy bez wymaganej przerwy.
Sprawdźmy, jak wyglądałaby jego praca:
- 05:00–06:10 – jazda: 1 h 10 min.
- 06:10–08:10 – odprawa celna: 2 h.
- 08:10–11:00 – dalsza jazda: 2 h 50 min.
O godzinie 11:00 kierowca I musiałby rozpocząć wymaganą przerwę. Wtedy za kierownicą mógłby usiąść kierowca II.
Oba warianty są możliwe.
Wybieramy jednak wariant pierwszy, czyli zmianę kierowcy o 08:10, ponieważ jest prostszy do zaplanowania i pozwala wcześniej zapewnić odpoczynek kierowcy I.
4. Kolejne zmiany kierowców – 18 lutego
Po odcinku 08:10–11:30 mamy przejechane 270 km.
11:30–16:00 – prowadzi kierowca I
Kierowca I prowadzi 4 h 30 min.
16:00–20:30 – prowadzi kierowca II
Kierowca II prowadzi 4 h 30 min.
20:30–22:50 – prowadzi kierowca I
Kierowca I prowadzi przez 2 h 20 min.
Obliczamy drogę:
Kierowca I:
Kierowca II:
Ponieważ odprawa celna trwała 2 godziny i obaj kierowcy wykonywali wtedy pracę:
K I: 8:00 + 2:00 = 10 h pracy.
K II: 7:50 + 2:00 = 9 h 50 min pracy.
Obaj kierowcy mieszczą się w normalnym limicie 9 godzin jazdy oraz w przyjętym limicie pracy nocnej.
5. Pierwszy regularny odpoczynek dobowy
Jest 18 lutego, godzina 22:50.
Obaj kierowcy rozpoczynają regularny odpoczynek dobowy, który trwa 11 godzin.
18.02, 22:50 – 19.02, 09:50
Czas: 11 godzin.
Licznik kilometrów: 950 km.
Sprawdzamy jeszcze limit 30 godzin.
Od 18 lutego, godziny 05:00, do 19 lutego, godziny 09:50, mija 28 h 50 min.
Odpoczynek kończy się w wymaganym terminie.
6. Dalsza jazda do Bukaresztu
Do Bukaresztu jest 1806 km. Przejechaliśmy już 950 km.
Obliczamy pozostały czas jazdy:
19.02, 09:50–14:20
Prowadzi kierowca I przez 4 h 30 min.
19.02, 14:20–18:50
Prowadzi kierowca II przez 4 h 30 min.
19.02, 18:50–22:55
Prowadzi kierowca I przez 4 h 05 min.
19/20.02, 22:55–00:06
Do Bukaresztu zostało:
Czas jazdy:
Prowadzi kierowca II.
20 lutego, godzina 00:06.
Łącznie przejechano 1806 km.
7. Rozładunek i ponowny załadunek w Bukareszcie
Magazyn w Bukareszcie jest czynny przez całą dobę, dlatego nie trzeba czekać na jego otwarcie.
00:06–00:51 – rozładunek
Rozładunek trwa 45 minut. Obaj kierowcy go nadzorują, więc wykonują inną pracę.
00:51–01:31 – załadunek
Ponowny załadunek trwa 40 minut.
Kilometry narastająco pozostają bez zmian: 1806 km.
8. Rozpoczynamy powrót do Piły
Teraz kierowcy jadą z Bukaresztu w kierunku Piły.
Poprzedni odpoczynek zakończył się 19 lutego o 09:50.
Zatem następny odpoczynek dobowy musi skończyć się najpóźniej 20 lutego o 15:50.
20.02, 01:31–04:25
Prowadzi kierowca II przez 2 h 54 min.
Obliczamy kilometry:
Sprawdzamy czas jazdy kierowców
Teraz sprawdzamy, ile prowadził każdy kierowca od zakończenia pierwszego odpoczynku do rozpoczęcia drugiego.
Kontrolowany okres: 19.02, 09:50 – 20.02, 04:25.
Kierowca I:
Kierowca II:
Obaj kierowcy prowadzili samochód przez 8 h 35 min, czyli nie przekroczyli normalnego limitu 9 godzin jazdy.
Dodatkowo obaj wykonali 1 h 25 min innej pracy w Bukareszcie.
W tym okresie każdy kierowca wykonał łącznie 10 godzin pracy.
9. Drugi regularny odpoczynek dobowy
O godzinie 04:25 obaj kierowcy rozpoczynają odpoczynek.
Odpoczynek trwa 11 godzin.
20.02, 04:25–15:25
11 godzin odpoczynku.
Kilometry narastająco: 1980 km.
Odpoczynek kończy się o 15:25, czyli przed wymaganym terminem 15:50.
10. Trzeci okres aktywności – wykorzystujemy wydłużony czas jazdy
Po odpoczynku kierowcy mogą ponownie rozpocząć jazdę.
Tym razem wykorzystamy dopuszczalne wydłużenie dziennego czasu jazdy kierowcy I do 10 godzin.
Zwykle kierowca może prowadzić do 9 godzin dziennie.
Przepisy pozwalają jednak wydłużyć ten czas do 10 godzin, maksymalnie dwa razy w tygodniu.
Nie oznacza to jazdy bez przerwy. Nadal obowiązuje zasada 4 h 30 min jazdy i wymaganej przerwy.
20.02, 15:25–19:55
Prowadzi kierowca I przez 4 h 30 min.
20/21.02, 19:55–00:25
Prowadzi kierowca II przez 4 h 30 min.
21.02, 00:25–04:55
Prowadzi kierowca I przez 4 h 30 min.
21.02, 04:55–09:25
Prowadzi kierowca II przez 4 h 30 min.
21.02, 09:25–10:25
Kierowca I prowadzi jeszcze przez 1 godzinę.
Kierowca I:
Kierowca II:
Kierowca I wykorzystał jedno dopuszczalne wydłużenie czasu jazdy.
Kierowca II wykorzystał normalny dzienny limit 9 godzin.
11. Trzeci regularny odpoczynek dobowy
Kierowcy kończą jazdę 21 lutego o godzinie 10:25.
Rozpoczynają regularny 11-godzinny odpoczynek.
21.02, 10:25–21:25
Czas: 11 godzin.
Kilometry narastająco: 3120 km.
Poprzedni odpoczynek zakończył się 20 lutego o 15:25.
Od 20.02, 15:25 do 21.02, 21:25 mija dokładnie 30 godzin.
Odpoczynek kończy się w dopuszczalnym terminie.
12. Dalsza jazda do Piły
Przypomnijmy sobie, ile kilometrów powinien wskazywać licznik po dotarciu do Piły.
Obecnie mamy 3120 km.
21/22.02, 21:25–01:55
Prowadzi kierowca I przez 4 h 30 min.
22.02, 01:55–05:51
Do Piły zostało:
Obliczamy czas jazdy:
Prowadzi kierowca II.
22 lutego, godzina 05:51.
Kilometry narastająco: 3626 km.
13. Rozładunek w Pile
Magazyn jest czynny przez całą dobę.
Rozładunek trwa 30 minut i odbywa się pod nadzorem kierowców.
W tym czasie obaj kierowcy wykonują inną pracę.
Samochód stoi, dlatego licznik pozostaje na 3626 km.
14. Powrót z Piły do Barlinka
Ostatni odcinek trasy ma 160 km.
Kierowca II prowadził wcześniej 3 h 56 min.
Do 4 h 30 min prowadzenia pozostało mu:
22.02, 06:21–06:55
Kierowca II prowadzi jeszcze przez 34 minuty.
Przy prędkości 60 km/h przejeżdża 34 km.
Do końca zostało:
22.02, 06:55–09:01
Za kierownicą siada kierowca I, który w czasie prowadzenia przez kierowcę II odbył wcześniej wymaganą przerwę.
Kierowca I musi przejechać 126 km.
Zgadza się z całkowitą długością trasy.
15. Ostatni odpoczynek dobowy
Samochód wraca do Barlinka 22 lutego o godzinie 09:01.
Zgodnie z treścią zadania pełen cykl ma zakończyć się regularnym odpoczynkiem dobowym.
Przyjmujemy 11 godzin odpoczynku.
Ostateczna odpowiedź
Powrót pojazdu do Barlinka:
22 lutego, 09:01Zakończenie pełnego cyklu po regularnym odpoczynku dobowym:
22 lutego, 20:0116. Pełny harmonogram transportu
Poniżej znajduje się gotowa tabela do przepisania do arkusza z zadania.
- J – jazda.
- IP – inna praca.
- OD – odpoczynek dobowy.
- D – dyspozycyjność.
- P/D – pierwsze 45 minut jest przerwą, a pozostały czas to dyspozycyjność.
Kierowca odbywający przerwę nie może w tym czasie pomagać drugiemu kierowcy w prowadzeniu pojazdu.
| Data | Godziny | K I | K II | Czas | km odc. | km narast. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 18.02 | 05:00–06:10 | J | D | 1:10 | 70 | 70 |
| 18.02 | 06:10–08:10 | IP | IP | 2:00 | 0 | 70 |
| 18.02 | 08:10–11:30 | P/D | J | 3:20 | 200 | 270 |
| 18.02 | 11:30–16:00 | J | P/D | 4:30 | 270 | 540 |
| 18.02 | 16:00–20:30 | P/D | J | 4:30 | 270 | 810 |
| 18.02 | 20:30–22:50 | J | P/D | 2:20 | 140 | 950 |
| 18/19.02 | 22:50–09:50 | OD | OD | 11:00 | 0 | 950 |
| 19.02 | 09:50–14:20 | J | D | 4:30 | 270 | 1220 |
| 19.02 | 14:20–18:50 | P/D | J | 4:30 | 270 | 1490 |
| 19.02 | 18:50–22:55 | J | P/D | 4:05 | 245 | 1735 |
| 19/20.02 | 22:55–00:06 | P/D | J | 1:11 | 71 | 1806 |
| 20.02 | 00:06–00:51 | IP | IP | 0:45 | 0 | 1806 |
| 20.02 | 00:51–01:31 | IP | IP | 0:40 | 0 | 1806 |
| 20.02 | 01:31–04:25 | P/D | J | 2:54 | 174 | 1980 |
| 20.02 | 04:25–15:25 | OD | OD | 11:00 | 0 | 1980 |
| 20.02 | 15:25–19:55 | J | D | 4:30 | 270 | 2250 |
| 20/21.02 | 19:55–00:25 | P/D | J | 4:30 | 270 | 2520 |
| 21.02 | 00:25–04:55 | J | P/D | 4:30 | 270 | 2790 |
| 21.02 | 04:55–09:25 | P/D | J | 4:30 | 270 | 3060 |
| 21.02 | 09:25–10:25 | J | P/D | 1:00 | 60 | 3120 |
| 21.02 | 10:25–21:25 | OD | OD | 11:00 | 0 | 3120 |
| 21/22.02 | 21:25–01:55 | J | D | 4:30 | 270 | 3390 |
| 22.02 | 01:55–05:51 | P/D | J | 3:56 | 236 | 3626 |
| 22.02 | 05:51–06:21 | IP | IP | 0:30 | 0 | 3626 |
| 22.02 | 06:21–06:55 | D | J | 0:34 | 34 | 3660 |
| 22.02 | 06:55–09:01 | J | P/D | 2:06 | 126 | 3786 |
| 22.02 | 09:01–20:01 | OD | OD | 11:00 | 0 | 3786 |
17. Sprawdzenie wszystkich wyników
Na koniec sprawdzamy, czy:
- zgadza się całkowita liczba kilometrów,
- zgadza się łączny czas jazdy,
- żaden kierowca nie przekroczył limitów jazdy,
- wszystkie odpoczynki dobowe mają 11 godzin.
Sprawdzenie kilometrów
Czas jazdy każdego kierowcy
| Rodzaj czynności | Kierowca I | Kierowca II |
|---|---|---|
| Jazda | 33 h 11 min | 29 h 55 min |
| Przerwy w pojeździe | 6 h | 4 h 30 min |
| Dyspozycyjność | 23 h 55 min | 28 h 41 min |
| Inna praca | 3 h 55 min | 3 h 55 min |
| Odpoczynek dobowy | 44 h | 44 h |
| Jazda + inna praca | 37 h 06 min | 33 h 50 min |
| Łączny czas całego cyklu | 111 h 01 min | 111 h 01 min |
Dodajemy czas prowadzenia kierowcy I i kierowcy II:
Zgadza się z czasem obliczonym na samym początku zadania.
Kontrola okresów między odpoczynkami
| Okres aktywności | Jazda K I | Jazda K II |
|---|---|---|
| 18.02, 05:00–22:50 | 8:00 | 7:50 |
| 19.02, 09:50 – 20.02, 04:25 | 8:35 | 8:35 |
| 20.02, 15:25 – 21.02, 10:25 | 10:00 | 9:00 |
| 21.02, 21:25 – 22.02, 09:01 | 6:36 | 4:30 |
W trzecim okresie kierowca I wykorzystał dozwolone wydłużenie jazdy do 10 godzin.
Kontrola regularnych odpoczynków
| Odpoczynek | Godziny | Czas |
|---|---|---|
| Pierwszy | 18/19.02, 22:50–09:50 | 11 h |
| Drugi | 20.02, 04:25–15:25 | 11 h |
| Trzeci | 21.02, 10:25–21:25 | 11 h |
| Ostatni | 22.02, 09:01–20:01 | 11 h |
Wszystkie odpoczynki dobowe mają po 11 godzin, czyli są regularne.
Ponadto każdy odpoczynek kończy się w wymaganym 30-godzinnym okresie dla podwójnej obsady.
Czasy jazdy, odprawy i przeładunków rozłożono także tak, by nie przekroczyć 10 godzin pracy w żadnym 24-godzinnym okresie tego przykładowego harmonogramu.
Odpowiedź końcowa
Kierowcy wracają do Barlinka:
22 lutego o godzinie 09:01Cały cykl transportowy, wraz z regularnym 11-godzinnym odpoczynkiem dobowym, kończy się:
22 lutego o godzinie 20:01Łączna odległość: 3786 km
18. Sprawdź, czy rozumiesz
Dlaczego po odprawie celnej zmienia się kierowca?
Zmiana o 08:10 pozwala kierowcy I odbyć przerwę, podczas gdy kierowca II prowadzi samochód.
Drugi wariant, w którym kierowca I prowadzi jeszcze po odprawie, też jest możliwy.
W naszym rozwiązaniu wybieramy pierwszy wariant, ponieważ jest prostszy organizacyjnie.
Dlaczego 3 h 20 min to 200 km przy prędkości 60 km/h?
3 godziny to:
20 minut to:
Co oznacza okres aktywności między odpoczynkami?
To czas od zakończenia jednego odpoczynku do rozpoczęcia następnego.
W takim okresie kierowca może prowadzić samochód, wykonywać inną pracę i odbywać przerwy.
Przykładowo drugi okres aktywności w naszym zadaniu trwa:
19.02, 09:50 – 20.02, 04:25.
Nie oznacza on jednej nieprzerwanej jazdy.
Dlaczego regularny odpoczynek ma 11 godzin?
Ponieważ rozporządzenie (WE) nr 561/2006 określa regularny odpoczynek dobowy jako co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Możliwy jest również jego podział na części 3 h i 9 h.
W naszym zadaniu stosujemy prostszy wariant – 11 godzin bez przerwy.
Odpoczynek 9-godzinny byłby odpoczynkiem skróconym, a nie regularnym.
Czy wydłużony czas jazdy oznacza 10 godzin bez przerwy?
Nie.
Kierowca nadal musi przestrzegać przerw po maksymalnie 4 godzinach i 30 minutach jazdy.
Wydłużenie do 10 godzin dotyczy sumy prowadzenia pojazdu między odpoczynkami dobowymi lub tygodniowymi.
Harmonogram przedstawia jeden z możliwych wariantów szkolnego zadania. Nie musi być najszybszym możliwym sposobem wykonania przewozu.
Przyjęto, że:
- Obaj kierowcy rozpoczynają podróż po wymaganym odpoczynku.
- Wcześniejsza aktywność kierowców pozwala na zaplanowanie wydłużonego czasu jazdy.
- Przewóz nie narusza limitów tygodniowych i dwutygodniowych ani terminów odpoczynków tygodniowych.
- Podczas odprawy i rozładunków obaj kierowcy wykonują inną pracę.
- Podane godziny liczymy w jednej umownej strefie czasowej. Nie uwzględniamy zmiany czasu lokalnego między Polską a Rumunią.
- Odpoczynki odbywają się w warunkach spełniających wymagania przepisów.
W rzeczywistym transporcie należy dodatkowo uwzględnić historię pracy kierowców, wyznaczoną porę nocną, faktyczną trasę i warunki przejazdu.
Podstawa prawna: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 oraz Dyrektywa 2002/15/WE .