Funkcja wykładnicza i logarytmiczna – sprawdzian NE

Dwie grupy po 23 zadania. Kliknij „Pokaż rozwiązanie”, aby zobaczyć wyjaśnienia, obliczenia i – w zadaniach wymagających interpretacji graficznej – czytelne wykresy. Najpierw spróbuj rozwiązać samodzielnie.
Zadanie 1
Dane są $f(x)=(\frac15)^x$ oraz $g(x)=(\sqrt5)^x$. Oblicz: a) $\frac{f(-4)-f(-2)}{g(4)-g(2)}$; b) $\frac{f(-3)g(-1)}{f(-1)g(-3)}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Odczytaj wzory i podstaw argumenty

Ujemny wykładnik odwraca podstawę potęgi: \(a^{-n}=\frac1{a^n}\). W funkcji \(f\) mamy podstawę \(\frac15\), a w \(g\) pierwiastek z pięciu.

\[f(-4)=\left(\frac15\right)^{-4}=5^4=625\]
\[f(-2)=\left(\frac15\right)^{-2}=5^2=25\]
\[g(4)=(\sqrt5)^4=5^2=25,\quad g(2)=(\sqrt5)^2=5\]
Krok 2. Oblicz podpunkt a)

Najpierw liczymy osobno licznik i mianownik, dopiero potem wykonujemy dzielenie.

\[\frac{f(-4)-f(-2)}{g(4)-g(2)}=\frac{625-25}{25-5}=\frac{600}{20}=30\]
Krok 3. Przygotuj podpunkt b

Zamieniamy pierwiastki i odwrotności na potęgi o wspólnej podstawie 5.

\[f(-3)=5^3,\quad g(-1)=5^{-\frac12},\quad f(-1)=5,\quad g(-3)=5^{-\frac32}\]
Krok 4. Połącz wykładniki

Przy mnożeniu potęg o jednakowej podstawie dodajemy wykładniki, przy dzieleniu – odejmujemy.

\[\frac{5^3\cdot5^{-1/2}}{5^1\cdot5^{-3/2}}=5^{3-\frac12-1+\frac32}=5^3=125\]
Odpowiedź: \(\text{a) }30,\qquad\text{b) }125\)
Zadanie 2
Uporządkuj malejąco: $a=(\frac1{27})^{-7}$, $b=(3\sqrt3)^{16}$, $c=(\frac{\sqrt3}3)^{-44}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zamień 27 na potęgę liczby 3

Ponieważ \(27=3^3\), odwrotność 27 to \(3^{-3}\). W potędze potęgi mnożymy wykładniki.

\[a=(3^{-3})^{-7}=3^{21}\]
Krok 2. Zamień pierwiastek w liczbie b

Korzystamy ze wzoru \(\sqrt3=3^{1/2}\) i dodajemy wykładniki przy mnożeniu.

\[b=(3\cdot3^{1/2})^{16}=(3^{3/2})^{16}=3^{24}\]
Krok 3. Uprość liczbę c

Przy dzieleniu potęg o jednakowej podstawie odejmujemy wykładniki.

\[c=\left(\frac{3^{1/2}}{3}\right)^{-44}=(3^{-1/2})^{-44}=3^{22}\]
Krok 4. Porównaj wykładniki

Podstawa \(3>1\), więc większy wykładnik oznacza większą liczbę. Mamy uporządkować malejąco.

\[3^{24}>3^{22}>3^{21}\]
Odpowiedź: \(b>c>a\)
Zadanie 3
Wykres $f(x)=3^x$ przesunięto o 2 jednostki w prawo. Wskaż wzór: A. $\frac{3^x}{9}$; B. $9\cdot3^x$; C. $(\frac13)^x-2$; D. $(\frac13)^x+2$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Poznaj zasadę przesunięcia poziomego

Przesunięcie wykresu o 2 jednostki w prawo zapisujemy przez zastąpienie \(x\) wyrażeniem \(x-2\), a nie odejmowanie 2 od całej funkcji.

\[g(x)=f(x-2)=3^{x-2}\]
Krok 2. Porównaj z odpowiedziami

Rozdzielamy potęgę różnicy wykładników.

\[3^{x-2}=\frac{3^x}{3^2}=\frac{3^x}{9}\]
Krok 3. Sprawdź na charakterystycznym punkcie

Punkt \((0,1)\) z wykresu \(f\) po przesunięciu przechodzi w \((2,1)\), co widać na wykresie.

\[f(0)=1,\qquad g(2)=3^{2-2}=1\]
Odpowiedź: \(\text{A. }g(x)=\frac{3^x}{9}\)
Grupa A · zadanie 3 – Linia ciągła to pierwotna funkcja, przerywana – wykres po przesunięciu o 2 w prawo.
-2-10123450123456789xy(0; 1)(2; 1)f(x) = 3^xg(x) = 3^(x−2)

Na wykresie zmienia się położenie całej krzywej, a nie jej kształt.

Zadanie 4
Wyznacz miejsce zerowe $f(x)=8(\frac14)^{x-2}-1$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zastosuj definicję miejsca zerowego

Miejsce zerowe to argument, dla którego wartość funkcji jest równa 0.

\[8\left(\frac14\right)^{x-2}-1=0\]
Krok 2. Przenieś wyrazy i podziel przez 8

Chcemy zostawić samą potęgę po jednej stronie równania.

\[8\left(\frac14\right)^{x-2}=1\]
\[\left(\frac14\right)^{x-2}=\frac18\]
Krok 3. Sprowadź do podstawy 2

Zapisujemy obie strony jako potęgi 2, żeby móc porównać wykładniki.

\[\left(2^{-2}\right)^{x-2}=2^{-3}\]
\[-2(x-2)=-3\]
Krok 4. Rozwiąż równanie liniowe

Rozwijamy nawias i przenosimy wyrazy.

\[-2x+4=-3\iff-2x=-7\iff x=\frac72\]
Krok 5. Sprawdź

Podstawiamy obliczony argument do pierwotnego wzoru.

\[f\left(\frac72\right)=8\left(\frac14\right)^{3/2}-1=8\cdot\frac18-1=0\]
Odpowiedź: \(x_0=\frac72\)
Grupa A · zadanie 4 – Miejsce zerowe to przecięcie krzywej z osią poziomą y = 0.
23450246810xy(3,5; 0)f(x) = 8·(1/4)^(x−2) − 1
Zadanie 5
Wskaż funkcję malejącą: A. $3^{x-4}$; B. $(\frac13)^{2-x}$; C. $4^{5-2x}$; D. $(\frac23)^{-x+1}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Przypomnij monotoniczność potęg

Funkcja \(a^x\) jest rosnąca dla \(a>1\), a malejąca dla \(0

\[a>1\Rightarrow a^x\text{ rośnie},\qquad 0
Krok 2. Sprawdź odpowiedź A

Wykładnik \(x-4\) rośnie wraz z \(x\), a podstawa 3 jest większa od 1, więc A rośnie.

\[3^{x-4}=\frac{3^x}{81}\]
Krok 3. Sprawdź odpowiedź B

Ujemny współczynnik przy \(x\) w wykładniku odwraca kierunek zmian; widać to także po przekształceniu na podstawę 3.

\[\left(\frac13\right)^{2-x}=\frac19\cdot3^x\quad\text{(rośnie)}\]
Krok 4. Sprawdź odpowiedź C

Zamieniamy wyrażenie na dodatni współczynnik razy potęgę o podstawie mniejszej od 1.

\[4^{5-2x}=4^5\cdot4^{-2x}=1024\left(\frac1{16}\right)^x\quad\text{(maleje)}\]
Krok 5. Sprawdź odpowiedź D

Po przekształceniu podstawa potęgi wynosi \(\frac32>1\), zatem D rośnie.

\[\left(\frac23\right)^{1-x}=\frac23\left(\frac32\right)^x\]
Odpowiedź: \(\text{C. }f(x)=4^{5-2x}\)
Grupa A · zadanie 5 – Funkcja C maleje (ciągła); A rośnie (przerywana). Są to dwie spośród czterech opcji.
3402468xyC: 4^(5−2x)A: 3^(x−4)
Zadanie 6
Rozwiąż $(\frac35)^{x+3}=(\frac{25}{9})^{7-x}$. A. 17; B. 10; C. 4; D. 5.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Znajdź wspólną podstawę

Ułamek \(\frac{25}{9}\) jest kwadratem \(\frac53\), czyli potęgą \(\frac35\) z ujemnym wykładnikiem.

\[\frac{25}{9}=\left(\frac53\right)^2=\left(\frac35\right)^{-2}\]
Krok 2. Zamień prawą stronę

W potędze potęgi mnożymy wykładniki; konieczne są nawiasy wokół \(7-x\).

\[\left(\frac35\right)^{x+3}=\left(\frac35\right)^{-2(7-x)}=\left(\frac35\right)^{-14+2x}\]
Krok 3. Porównaj wykładniki i rozwiąż

Dla identycznych podstaw różnych od 1 równe potęgi mają równe wykładniki.

\[x+3=-14+2x\iff x=17\]
Odpowiedź: \(\text{A. }x=17\)
Zadanie 7
Oblicz $x$, jeśli $(\frac25)^x=6{,}25$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zamień liczbę dziesiętną na ułamek

To ułatwi zapisanie prawej strony jako potęgi \(\frac25\).

\[6{,}25=\frac{625}{100}=\frac{25}{4}\]
Krok 2. Odwróć podstawę

Przypominamy, że \(a^{-n}=(1/a)^n\).

\[\frac{25}{4}=\left(\frac52\right)^2=\left(\frac25\right)^{-2}\]
Krok 3. Porównaj wykładniki

Podstawy są identyczne i różne od 1.

\[\left(\frac25\right)^x=\left(\frac25\right)^{-2}\Rightarrow x=-2\]
Odpowiedź: \(x=-2\)
Zadanie 8
Rozwiąż równanie: \(2^x+2^{x+2}+2^{x+4}=84\).
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zauważ wspólną potęgę

W każdym składniku występuje \(2^x\). Wykorzystujemy \(2^{x+k}=2^x\cdot2^k\).

\[2^x+2^{x+2}+2^{x+4}=84\]
\[2^x+2^x\cdot2^2+2^x\cdot2^4=84\]
Krok 2. Wyłącz wspólny czynnik

Dzięki temu równanie z trzema potęgami zamienia się w jedno proste równanie.

\[2^x(1+4+16)=84\]
\[21\cdot2^x=84\]
Krok 3. Podziel przez 21

Obliczamy wartość potęgi.

\[2^x=\frac{84}{21}=4=2^2\]
Krok 4. Porównaj wykładniki i sprawdź

Dla podstawy 2 taka sama wartość potęgi wymaga tego samego wykładnika.

\[x=2\]
\[2^2+2^{2+2}+2^{2+4}=4+16+64=84\]
Odpowiedź: \(x=2\)
Zadanie 9
Rozwiąż nierówności: a) \(\left(\frac25\right)^{3x-1}>\frac{4\sqrt{10}}{125}\); b) \(\frac13<3^{x^2-3x+1}\le3^{9-x}\).
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Podpunkt a – krok 1. Sprowadź obie strony do jednej podstawy

Pierwiastek zapisujemy jako potęgę z wykładnikiem \(\frac12\).

\[\frac{4\sqrt{10}}{125}=\left(\frac25\right)^2\sqrt{\frac25}=\left(\frac25\right)^{5/2}\]
Podpunkt a – krok 2. Odwróć nierówność wykładników

Ponieważ \(0<\frac25<1\), funkcja wykładnicza jest malejąca. Dlatego większa wartość potęgi oznacza mniejszy wykładnik.

\[\left(\frac25\right)^{3x-1}>\left(\frac25\right)^{5/2}\iff3x-1<\frac52\]
Podpunkt a – krok 3. Rozwiąż

Dodajemy 1 i dzielimy przez 3.

\[3x<\frac72\iff x<\frac76\]
Podpunkt b – krok 1. Zapisz jako podwójną nierówność wykładników

Podstawa 3 jest większa od 1, dlatego znaki nierówności pozostają bez zmian. Uwaga: po lewej znak jest ostry \(<\), po prawej nieostry \(\le\).

\[\frac13<3^{x^2-3x+1}\le3^{9-x}\]
\[-1
Podpunkt b – krok 2. Rozwiąż lewą nierówność

Przenosimy wszystko na jedną stronę, rozkładamy trójmian i analizujemy jego znak. Iloczyn jest dodatni poza pierwiastkami.

\[x^2-3x+2>0\]
\[(x-1)(x-2)>0\iff x<1\;\lor\;x>2\]
Podpunkt b – krok 3. Rozwiąż prawą nierówność

Trójmian z dodatnim współczynnikiem przy \(x^2\) jest niedodatni pomiędzy pierwiastkami – wraz z nimi.

\[x^2-3x+1\le9-x\]
\[x^2-2x-8\le0\]
\[(x-4)(x+2)\le0\iff -2\le x\le4\]
Podpunkt b – krok 4. Weź część wspólną

Muszą być jednocześnie spełnione obie nierówności. Końce 1 i 2 wykluczamy z powodu ostrego znaku po lewej.

\[(( -\infty,1)\cup(2,+\infty))\cap[-2,4]=[-2,1)\cup(2,4]\]
Odpowiedź: \(\text{a) }x<\frac76;\quad\text{b) }x\in[-2,1)\cup(2,4]\)
Grupa A · zadanie 9b – Dwie parabole: pierwsza musi być dodatnia, druga niedodatnia. Decyduje część wspólna rozwiązań.
-3-2-1012345-10-505101520xy12−24q₁=(x−1)(x−2) > 0q₂=(x+2)(x−4) ≤ 0

Kółka puste oznaczają końce wykluczone; pełne – należące do rozważanej nierówności. Ostateczną część wspólną odczytaj z obliczeń powyżej.

Zadanie 10
Oblicz dla $x=0{,}1$: $\frac{x\log1000-\log(1000x)}{\log(100x)-\log x^2}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Podstaw wartość argumentu

Zapis \(\log\) bez podstawy w tym zadaniu oznacza logarytm dziesiętny, czyli o podstawie 10. Wszystkie argumenty logarytmów są dodatnie.

\[x=0{,}1=10^{-1}\]
Krok 2. Oblicz licznik

Liczymy wartości wyrażeń pod logarytmem, a następnie same logarytmy.

\[x\log1000-\log(1000x)=0{,}1\cdot3-\log100\]
\[=\frac3{10}-2=-\frac{17}{10}\]
Krok 3. Oblicz mianownik

Pamiętamy, że \(\log 10^k=k\).

\[\log(100x)-\log x^2=\log10-\log0{,}01\]
\[=1-(-2)=3\]
Krok 4. Wykonaj dzielenie

Dzielenie ułamka przez 3 oznacza pomnożenie mianownika przez 3.

\[\frac{-17/10}{3}=-\frac{17}{30}\]
Odpowiedź: \(-\frac{17}{30}\)
Zadanie 11
Oblicz $\log_4(\log_3(\log_2 8))$. A. $-1$; B. $0$; C. $1$; D. $2$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zacznij od najbardziej wewnętrznego logarytmu

Logarytm odpowiada na pytanie: do której potęgi podnieść podstawę, by otrzymać argument?

\[2^3=8\Rightarrow\log_2 8=3\]
Krok 2. Oblicz środkowy

Wstawiamy otrzymaną liczbę 3.

\[3^1=3\Rightarrow\log_3 3=1\]
Krok 3. Oblicz zewnętrzny

Każda dodatnia podstawa logarytmu różna od 1 podniesiona do potęgi 0 daje 1.

\[4^0=1\Rightarrow\log_4 1=0\]
Odpowiedź: \(\text{B. }0\)
Zadanie 12
Oblicz $\log_{3\sqrt3}\frac1{81}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zamień podstawę i argument na potęgi liczby 3

Pierwiastek z 3 to potęga z wykładnikiem \(\frac12\), a liczba 81 to \(3^4\).

\[3\sqrt3=3\cdot3^{1/2}=3^{3/2}\]
\[\frac1{81}=3^{-4}\]
Krok 2. Użyj definicji logarytmu

Jeśli \(y=\log_a b\), to \(a^y=b\).

\[(3^{3/2})^y=3^{-4}\]
Krok 3. Porównaj wykładniki

Zapisujemy równanie liniowe i dzielimy przez \(\frac32\).

\[\frac32y=-4\Rightarrow y=-4\cdot\frac23=-\frac83\]
Odpowiedź: \(-\frac83\)
Zadanie 13
Uzasadnij, że $\log0{,}001-\log_{0{,}01}100$ jest ujemna.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Policz pierwszy logarytm

Bez indeksu \(\log\) oznacza podstawę 10.

\[0{,}001=10^{-3}\Rightarrow\log0{,}001=-3\]
Krok 2. Policz drugi logarytm

Podstawa logarytmu wynosi \(0{,}01=10^{-2}\), a argument 100 to \(10^2\).

\[(10^{-2})^y=10^2\Rightarrow -2y=2\Rightarrow y=-1\]
Krok 3. Oblicz różnicę i oceń znak

Odejmowanie liczby ujemnej to dodawanie jej przeciwnej.

\[-3-(-1)=-2<0\]
Odpowiedź: \(-2<0\)

Otrzymaliśmy konkretną liczbę ujemną, więc uzasadnienie jest zakończone.

Zadanie 14
Zapisz $\log_{\frac12}\frac12$ w postaci logarytmu o podstawie 3.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zapisz wzór na zmianę podstawy

Dla \(a>0\), \(a\ne1\), \(b>0\) oraz dowolnej podstawy \(c>0\), \(c\ne1\) zachodzi:

\[\log_a b=\frac{\log_c b}{\log_c a}\]
Krok 2. Wybierz podstawę 3

Zgodnie z poleceniem podstawą logarytmów w otrzymanym wyrażeniu ma być 3.

\[\log_{1/2}\frac12=\frac{\log_3(1/2)}{\log_3(1/2)}\]
Krok 3. Skróć licznik z mianownikiem

Dzielenie liczby niezerowej przez samą siebie daje 1. Logarytm w mianowniku nie jest zerem, bo \(\frac12\ne1\).

\[\frac{\log_3(1/2)}{\log_3(1/2)}=1\]
Odpowiedź: \(\frac{\log_3(1/2)}{\log_3(1/2)}=1\)
Zadanie 15
Wykaż: jeśli $a,b>0$ oraz $\log_6 a+\log_6 b+1=\log_6(a^2+9b^2)$, to $a=3b$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zastąp liczbę 1 logarytmem

Ponieważ \(6^1=6\), to \(1=\log_6 6\).

\[\log_6 a+\log_6 b+\log_6 6=\log_6(a^2+9b^2)\]
Krok 2. Połącz logarytmy po lewej

Korzystamy z własności \(\log_u m+\log_u n=\log_u(mn)\), która działa dla dodatnich argumentów.

\[\log_6(6ab)=\log_6(a^2+9b^2)\]
Krok 3. Porównaj argumenty

Logarytm o ustalonej dopuszczalnej podstawie jest różnowartościowy: identyczne wartości oznaczają identyczne argumenty.

\[6ab=a^2+9b^2\]
Krok 4. Rozpoznaj kwadrat różnicy

Przenosimy wszystko na jedną stronę i wykorzystujemy wzór skróconego mnożenia.

\[a^2-6ab+9b^2=0\]
\[(a-3b)^2=0\Rightarrow a-3b=0\]
Odpowiedź: \(a=3b\)
Zadanie 16
Zapisz $3\log_2 3-2\log_2 5$ jako jeden logarytm. A. $\log_2 0{,}36$; B. $\log_2 3$; C. $\log_2 1{,}08$; D. $\log_2 5{,}4$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Przenieś współczynniki do wykładników

Korzystamy z własności \(k\log_a b=\log_a(b^k)\).

\[3\log_2 3=\log_2(3^3)=\log_2 27\]
\[2\log_2 5=\log_2(5^2)=\log_2 25\]
Krok 2. Zastąp odejmowanie jednym logarytmem

Różnica logarytmów o tej samej podstawie jest logarytmem ilorazu.

\[\log_2 27-\log_2 25=\log_2\frac{27}{25}\]
Krok 3. Porównaj odpowiedzi

Ułamek \(\frac{27}{25}\) to \(1{,}08\), co odpowiada wariantowi C.

\[\frac{27}{25}=1{,}08\]
Odpowiedź: \(\text{C. }\log_2 1{,}08\)
Zadanie 17
Ustal dziedzinę i uprość $\log(x-1)+\log(x+3)-\log(x^2+x-2)$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Wyznacz dziedzinę PRZED uproszczeniem

Każdy argument logarytmu musi być dodatni. Nawet jeśli czynnik później się skróci, ograniczenie pozostaje.

\[x-1>0,\qquad x+3>0,\qquad x^2+x-2>0\]
Krok 2. Rozłóż trójmian na czynniki

Szukamy liczb o iloczynie \(-2\) i sumie \(1\): to 2 i –1.

\[x^2+x-2=(x+2)(x-1)\]
Krok 3. Znajdź wspólny zakres

Warunek \(x-1>0\) oznacza \(x>1\). Wtedy także \(x+3>0\) oraz oba czynniki trójmianu są dodatnie.

\[D=(1,+\infty)\]
Krok 4. Połącz logarytmy

Sumę zamieniamy w logarytm iloczynu, a odejmowanie w logarytm ilorazu.

\[\log\frac{(x-1)(x+3)}{(x+2)(x-1)}\]
Krok 5. Skróć wyrażenie

W dziedzinie mamy \(x-1>0\), więc na pewno \(x-1\ne0\) – wolno skrócić.

\[\log\frac{x+3}{x+2}\]
Odpowiedź: \(D=(1,+\infty),\quad\log\frac{x+3}{x+2}\)
Zadanie 18
Rozwiąż $\log_{\sqrt5}x<4<\log_{\sqrt3}x$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Sprawdź dziedzinę i kierunek monotoniczności

Logarytm jest określony dla \(x>0\). Podstawy \(\sqrt5\) i \(\sqrt3\) są większe od 1, więc oba logarytmy rosną.

\[x>0,\qquad\sqrt5>1,\quad\sqrt3>1\]
Krok 2. Rozwiąż nierówność po lewej

Dla podstawy większej od 1 podniesienie jej do potęgi nie zmienia zwrotu nierówności.

\[\log_{\sqrt5}x<4\iff x<(\sqrt5)^4=25\]
Krok 3. Rozwiąż nierówność po prawej

Nierówność \(4<\log_{\sqrt3}x\) prowadzi do \(x>(\sqrt3)^4\).

\[4<\log_{\sqrt3}x\iff x>(\sqrt3)^4=9\]
Krok 4. Znajdź część wspólną

Oba znaki są ostre, więc 9 i 25 nie należą do odpowiedzi.

\[x>9\;\land\;x<25\iff x\in(9,25)\]
Odpowiedź: \(x\in(9,25)\)
Grupa A · zadanie 18 – Obie krzywe przecinają linię poziomą y = 4 w punktach x = 9 i x = 25.
5101520253002468xyy=4(9; 4)(25; 4)y=log₍√5₎xy=log₍√3₎x
Zadanie 19
Oblicz $\log_{16}81\cdot\log_{27}125\cdot\log_{25}64$. A. $\frac43$; B. $\frac32$; C. $\frac52$; D. $3$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Rozpoznaj podstawy i argumenty jako potęgi

Dobieramy rozkłady pozwalające na skracanie logarytmów.

\[16=2^4,\ 81=3^4,\ 27=3^3,\ 125=5^3,\ 25=5^2,\ 64=2^6\]
Krok 2. Skorzystaj ze zmiany podstawy

Wygodnie zapisać \(\log_a b=\frac{\ln b}{\ln a}\).

\[\log_{16}81=\frac{4\ln3}{4\ln2}=\frac{\ln3}{\ln2}\]
\[\log_{27}125=\frac{3\ln5}{3\ln3}=\frac{\ln5}{\ln3}\]
\[\log_{25}64=\frac{6\ln2}{2\ln5}=\frac{3\ln2}{\ln5}\]
Krok 3. Pomnóż i skróć

W liczniku i mianowniku występują te same logarytmy, które się redukują.

\[\frac{\ln3}{\ln2}\cdot\frac{\ln5}{\ln3}\cdot\frac{3\ln2}{\ln5}=3\]
Odpowiedź: \(\text{D. }3\)
Zadanie 20
Zapisz $\log_5 3$ za pomocą $s$ i $t$, jeśli $s=\log_2 5$, $t=\log_3 8$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Wyraź dane przez logarytmy naturalne

Stosujemy wzór zmiany podstawy. Logarytm naturalny \(\ln\) jest tylko narzędziem – końcowa odpowiedź ma zależeć od \(s,t\).

\[s=\log_2 5=\frac{\ln5}{\ln2}\]
\[t=\log_3 8=\frac{\ln8}{\ln3}=\frac{3\ln2}{\ln3}\]
Krok 2. Wyznacz potrzebne ilorazy

Z pierwszego równania \(\ln5=s\ln2\), z drugiego \(\ln3=\frac{3\ln2}{t}\).

\[\ln5=s\ln2,\qquad\ln3=\frac{3\ln2}{t}\]
Krok 3. Złóż żądany logarytm

Ponownie korzystamy ze zmiany podstawy i skracamy \(\ln2\).

\[\log_5 3=\frac{\ln3}{\ln5}=\frac{3\ln2/t}{s\ln2}=\frac3{st}\]
Odpowiedź: \(\log_5 3=\frac3{st}\)
Zadanie 21
Zapisz $\log_{0{,}25}\frac1{81}-\log_{0{,}5}7+\log_4 25-\log_8 27$ jako logarytm o podstawie 2.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zamień wszystkie podstawy na potęgi 2

Dzięki zmianie podstawy wszystkie składniki będą logarytmami o tej samej podstawie.

\[0{,}25=2^{-2},\quad0{,}5=2^{-1},\quad4=2^2,\quad8=2^3\]
Krok 2. Przekształć każdy składnik

Korzystamy z \(\log_{2^k} a=\frac1k\log_2 a\) oraz własności logarytmu z potęgi.

\[\log_{0{,}25}\frac1{81}=\frac{-\log_2 81}{2(-1)}=\log_2 9\]
\[-\log_{0{,}5}7=+\log_2 7\]
\[\log_4 25=\log_2 5,\qquad-\log_8 27=-\log_2 3\]
Krok 3. Połącz logarytmy

Dodawanie odpowiada mnożeniu argumentów, odejmowanie – dzieleniu.

\[\log_2 9+\log_2 7+\log_2 5-\log_2 3\]
\[=\log_2\frac{9\cdot7\cdot5}{3}=\log_2 105\]
Odpowiedź: \(\log_2 105\)
Zadanie 22
Populacja liczy 20 000 osobników i maleje rocznie o 12%. Po ilu pełnych latach będzie liczyła 10 000 osobników? $Z_n=Z_0(1-\frac p{100})^n$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Podstaw dane do modelu

Zapis \(12\%\) spadku rocznie oznacza, że po każdym roku pozostaje \(88\%\) dotychczasowej populacji.

\[Z_n=20\,000\left(1-\frac{12}{100}\right)^n=20\,000\cdot0{,}88^n\]
Krok 2. Ustaw próg 10 000

Szukamy chwili, w której model osiąga poziom 10 000; liczba lat musi być potem zaokrąglona zgodnie z sensem pytania.

\[10\,000=20\,000\cdot0{,}88^n\iff0{,}5=0{,}88^n\]
Krok 3. Zastosuj logarytm

Gdy niewiadoma jest w wykładniku, logarytm pozwala ją sprowadzić przed logarytm.

\[n=\frac{\ln0{,}5}{\ln0{,}88}\approx5{,}42\]
Krok 4. Sprawdź pełne lata

Po 5 latach populacja nadal przekracza 10 000, a po 6 latach spada poniżej. Nie zaokrąglamy do 5, ponieważ pytanie dotyczy osiągnięcia lub przekroczenia progu.

\[Z_5=20\,000\cdot0{,}88^5\approx10\,555\]
\[Z_6=20\,000\cdot0{,}88^6\approx9\,288\]
Odpowiedź: \(6\text{ pełnych lat}\)

W modelu dyskretnym nie ma pełnego roku z dokładnie 10 000 osobników; po 6 latach liczba spadnie poniżej tej wartości.

Grupa A · zadanie 22 – Oś pionowa pokazuje tysiące osobników. Próg 10 tysięcy zostaje przekroczony pomiędzy 5. a 6. rokiem.
0123456788101214161820xypróg: 10 tys.5 lat6 latpopulacja w tysiącach
Zadanie 23
Poziom dźwięku $L(I)=10\log\frac I{I_0}$. Podczas lekcji jest 50 dB, podczas przerwy 90 dB. Ile razy większe jest natężenie?
Pokaż rozwiązanie krok po kroku
Krok 1. Zapisz oba równania

To poziomy w decybelach, a nie bezpośrednie natężenia dźwięku. Oznaczamy je \(I_1\) i \(I_2\).

\[50=10\log\frac{I_1}{I_0},\qquad90=10\log\frac{I_2}{I_0}\]
Krok 2. Odejmij równania

Różnica logarytmów zamienia się w logarytm ilorazu, a \(I_0\) się skraca.

\[90-50=10\left(\log\frac{I_2}{I_0}-\log\frac{I_1}{I_0}\right)\]
\[40=10\log\frac{I_2}{I_1}\]
Krok 3. Przejdź z logarytmu do potęgi

Dzielimy przez 10, a następnie używamy definicji logarytmu dziesiętnego.

\[\log\frac{I_2}{I_1}=4\iff\frac{I_2}{I_1}=10^4=10\,000\]
Odpowiedź: \(\text{D. }10\,000\text{ razy}\)

Wzrost o 40 dB oznacza 10 000 razy większe natężenie, nie czterdziestokrotne.

Chcesz przerobić ten temat na spokojnie?

Umów bezpłatną lekcję próbną — wytłumaczę Ci wszystko krok po kroku.

Umów lekcję próbną