Podpunkt a – krok 1. Sprowadź obie strony do jednej podstawy
Pierwiastek zapisujemy jako potęgę z wykładnikiem \(\frac12\).
\[\frac{4\sqrt{10}}{125}=\left(\frac25\right)^2\sqrt{\frac25}=\left(\frac25\right)^{5/2}\]
Podpunkt a – krok 2. Odwróć nierówność wykładników
Ponieważ \(0<\frac25<1\), funkcja wykładnicza jest malejąca. Dlatego większa wartość potęgi oznacza mniejszy wykładnik.
\[\left(\frac25\right)^{3x-1}>\left(\frac25\right)^{5/2}\iff3x-1<\frac52\]
Podpunkt a – krok 3. Rozwiąż
Dodajemy 1 i dzielimy przez 3.
\[3x<\frac72\iff x<\frac76\]
Podpunkt b – krok 1. Zapisz jako podwójną nierówność wykładników
Podstawa 3 jest większa od 1, dlatego znaki nierówności pozostają bez zmian. Uwaga: po lewej znak jest ostry \(<\), po prawej nieostry \(\le\).
\[\frac13<3^{x^2-3x+1}\le3^{9-x}\]
\[-1
Podpunkt b – krok 2. Rozwiąż lewą nierówność
Przenosimy wszystko na jedną stronę, rozkładamy trójmian i analizujemy jego znak. Iloczyn jest dodatni poza pierwiastkami.
\[x^2-3x+2>0\]
\[(x-1)(x-2)>0\iff x<1\;\lor\;x>2\]
Podpunkt b – krok 3. Rozwiąż prawą nierówność
Trójmian z dodatnim współczynnikiem przy \(x^2\) jest niedodatni pomiędzy pierwiastkami – wraz z nimi.
\[x^2-3x+1\le9-x\]
\[x^2-2x-8\le0\]
\[(x-4)(x+2)\le0\iff -2\le x\le4\]
Podpunkt b – krok 4. Weź część wspólną
Muszą być jednocześnie spełnione obie nierówności. Końce 1 i 2 wykluczamy z powodu ostrego znaku po lewej.
\[(( -\infty,1)\cup(2,+\infty))\cap[-2,4]=[-2,1)\cup(2,4]\]
Odpowiedź: \(\text{a) }x<\frac76;\quad\text{b) }x\in[-2,1)\cup(2,4]\)
Grupa A · zadanie 9b – Dwie parabole: pierwsza musi być dodatnia, druga niedodatnia. Decyduje część wspólna rozwiązań.-3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 -10 -5 0 5 10 15 20 x y 1 2 −2 4 q₁=(x−1)(x−2) > 0 q₂=(x+2)(x−4) ≤ 0 Kółka puste oznaczają końce wykluczone; pełne – należące do rozważanej nierówności. Ostateczną część wspólną odczytaj z obliczeń powyżej.
Zadanie 10
Oblicz dla $x=0{,}1$: $\frac{x\log1000-\log(1000x)}{\log(100x)-\log x^2}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Podstaw wartość argumentu
Zapis \(\log\) bez podstawy w tym zadaniu oznacza logarytm dziesiętny, czyli o podstawie 10. Wszystkie argumenty logarytmów są dodatnie.
\[x=0{,}1=10^{-1}\]
Krok 2. Oblicz licznik
Liczymy wartości wyrażeń pod logarytmem, a następnie same logarytmy.
\[x\log1000-\log(1000x)=0{,}1\cdot3-\log100\]
\[=\frac3{10}-2=-\frac{17}{10}\]
Krok 3. Oblicz mianownik
Pamiętamy, że \(\log 10^k=k\).
\[\log(100x)-\log x^2=\log10-\log0{,}01\]
\[=1-(-2)=3\]
Krok 4. Wykonaj dzielenie
Dzielenie ułamka przez 3 oznacza pomnożenie mianownika przez 3.
\[\frac{-17/10}{3}=-\frac{17}{30}\]
Odpowiedź: \(-\frac{17}{30}\)
Zadanie 11
Oblicz $\log_4(\log_3(\log_2 8))$. A. $-1$; B. $0$; C. $1$; D. $2$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zacznij od najbardziej wewnętrznego logarytmu
Logarytm odpowiada na pytanie: do której potęgi podnieść podstawę, by otrzymać argument?
\[2^3=8\Rightarrow\log_2 8=3\]
Krok 2. Oblicz środkowy
Wstawiamy otrzymaną liczbę 3.
\[3^1=3\Rightarrow\log_3 3=1\]
Krok 3. Oblicz zewnętrzny
Każda dodatnia podstawa logarytmu różna od 1 podniesiona do potęgi 0 daje 1.
\[4^0=1\Rightarrow\log_4 1=0\]
Odpowiedź: \(\text{B. }0\)
Zadanie 12
Oblicz $\log_{3\sqrt3}\frac1{81}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zamień podstawę i argument na potęgi liczby 3
Pierwiastek z 3 to potęga z wykładnikiem \(\frac12\), a liczba 81 to \(3^4\).
\[3\sqrt3=3\cdot3^{1/2}=3^{3/2}\]
\[\frac1{81}=3^{-4}\]
Krok 2. Użyj definicji logarytmu
Jeśli \(y=\log_a b\), to \(a^y=b\).
\[(3^{3/2})^y=3^{-4}\]
Krok 3. Porównaj wykładniki
Zapisujemy równanie liniowe i dzielimy przez \(\frac32\).
\[\frac32y=-4\Rightarrow y=-4\cdot\frac23=-\frac83\]
Odpowiedź: \(-\frac83\)
Zadanie 13
Uzasadnij, że $\log0{,}001-\log_{0{,}01}100$ jest ujemna.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Policz pierwszy logarytm
Bez indeksu \(\log\) oznacza podstawę 10.
\[0{,}001=10^{-3}\Rightarrow\log0{,}001=-3\]
Krok 2. Policz drugi logarytm
Podstawa logarytmu wynosi \(0{,}01=10^{-2}\), a argument 100 to \(10^2\).
\[(10^{-2})^y=10^2\Rightarrow -2y=2\Rightarrow y=-1\]
Krok 3. Oblicz różnicę i oceń znak
Odejmowanie liczby ujemnej to dodawanie jej przeciwnej.
\[-3-(-1)=-2<0\]
Odpowiedź: \(-2<0\)
Otrzymaliśmy konkretną liczbę ujemną, więc uzasadnienie jest zakończone.
Zadanie 14
Zapisz $\log_{\frac12}\frac12$ w postaci logarytmu o podstawie 3.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zapisz wzór na zmianę podstawy
Dla \(a>0\), \(a\ne1\), \(b>0\) oraz dowolnej podstawy \(c>0\), \(c\ne1\) zachodzi:
\[\log_a b=\frac{\log_c b}{\log_c a}\]
Krok 2. Wybierz podstawę 3
Zgodnie z poleceniem podstawą logarytmów w otrzymanym wyrażeniu ma być 3.
\[\log_{1/2}\frac12=\frac{\log_3(1/2)}{\log_3(1/2)}\]
Krok 3. Skróć licznik z mianownikiem
Dzielenie liczby niezerowej przez samą siebie daje 1. Logarytm w mianowniku nie jest zerem, bo \(\frac12\ne1\).
\[\frac{\log_3(1/2)}{\log_3(1/2)}=1\]
Odpowiedź: \(\frac{\log_3(1/2)}{\log_3(1/2)}=1\)
Zadanie 15
Wykaż: jeśli $a,b>0$ oraz $\log_6 a+\log_6 b+1=\log_6(a^2+9b^2)$, to $a=3b$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zastąp liczbę 1 logarytmem
Ponieważ \(6^1=6\), to \(1=\log_6 6\).
\[\log_6 a+\log_6 b+\log_6 6=\log_6(a^2+9b^2)\]
Krok 2. Połącz logarytmy po lewej
Korzystamy z własności \(\log_u m+\log_u n=\log_u(mn)\), która działa dla dodatnich argumentów.
\[\log_6(6ab)=\log_6(a^2+9b^2)\]
Krok 3. Porównaj argumenty
Logarytm o ustalonej dopuszczalnej podstawie jest różnowartościowy: identyczne wartości oznaczają identyczne argumenty.
\[6ab=a^2+9b^2\]
Krok 4. Rozpoznaj kwadrat różnicy
Przenosimy wszystko na jedną stronę i wykorzystujemy wzór skróconego mnożenia.
\[a^2-6ab+9b^2=0\]
\[(a-3b)^2=0\Rightarrow a-3b=0\]
Odpowiedź: \(a=3b\)
Zadanie 16
Zapisz $3\log_2 3-2\log_2 5$ jako jeden logarytm. A. $\log_2 0{,}36$; B. $\log_2 3$; C. $\log_2 1{,}08$; D. $\log_2 5{,}4$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Przenieś współczynniki do wykładników
Korzystamy z własności \(k\log_a b=\log_a(b^k)\).
\[3\log_2 3=\log_2(3^3)=\log_2 27\]
\[2\log_2 5=\log_2(5^2)=\log_2 25\]
Krok 2. Zastąp odejmowanie jednym logarytmem
Różnica logarytmów o tej samej podstawie jest logarytmem ilorazu.
\[\log_2 27-\log_2 25=\log_2\frac{27}{25}\]
Krok 3. Porównaj odpowiedzi
Ułamek \(\frac{27}{25}\) to \(1{,}08\), co odpowiada wariantowi C.
\[\frac{27}{25}=1{,}08\]
Odpowiedź: \(\text{C. }\log_2 1{,}08\)
Zadanie 17
Ustal dziedzinę i uprość $\log(x-1)+\log(x+3)-\log(x^2+x-2)$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Wyznacz dziedzinę PRZED uproszczeniem
Każdy argument logarytmu musi być dodatni. Nawet jeśli czynnik później się skróci, ograniczenie pozostaje.
\[x-1>0,\qquad x+3>0,\qquad x^2+x-2>0\]
Krok 2. Rozłóż trójmian na czynniki
Szukamy liczb o iloczynie \(-2\) i sumie \(1\): to 2 i –1.
\[x^2+x-2=(x+2)(x-1)\]
Krok 3. Znajdź wspólny zakres
Warunek \(x-1>0\) oznacza \(x>1\). Wtedy także \(x+3>0\) oraz oba czynniki trójmianu są dodatnie.
\[D=(1,+\infty)\]
Krok 4. Połącz logarytmy
Sumę zamieniamy w logarytm iloczynu, a odejmowanie w logarytm ilorazu.
\[\log\frac{(x-1)(x+3)}{(x+2)(x-1)}\]
Krok 5. Skróć wyrażenie
W dziedzinie mamy \(x-1>0\), więc na pewno \(x-1\ne0\) – wolno skrócić.
\[\log\frac{x+3}{x+2}\]
Odpowiedź: \(D=(1,+\infty),\quad\log\frac{x+3}{x+2}\)
Zadanie 18
Rozwiąż $\log_{\sqrt5}x<4<\log_{\sqrt3}x$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Sprawdź dziedzinę i kierunek monotoniczności
Logarytm jest określony dla \(x>0\). Podstawy \(\sqrt5\) i \(\sqrt3\) są większe od 1, więc oba logarytmy rosną.
\[x>0,\qquad\sqrt5>1,\quad\sqrt3>1\]
Krok 2. Rozwiąż nierówność po lewej
Dla podstawy większej od 1 podniesienie jej do potęgi nie zmienia zwrotu nierówności.
\[\log_{\sqrt5}x<4\iff x<(\sqrt5)^4=25\]
Krok 3. Rozwiąż nierówność po prawej
Nierówność \(4<\log_{\sqrt3}x\) prowadzi do \(x>(\sqrt3)^4\).
\[4<\log_{\sqrt3}x\iff x>(\sqrt3)^4=9\]
Krok 4. Znajdź część wspólną
Oba znaki są ostre, więc 9 i 25 nie należą do odpowiedzi.
\[x>9\;\land\;x<25\iff x\in(9,25)\]
Odpowiedź: \(x\in(9,25)\)
Grupa A · zadanie 18 – Obie krzywe przecinają linię poziomą y = 4 w punktach x = 9 i x = 25.5 10 15 20 25 30 0 2 4 6 8 x y y=4 (9; 4) (25; 4) y=log₍√5₎x y=log₍√3₎x
Zadanie 19
Oblicz $\log_{16}81\cdot\log_{27}125\cdot\log_{25}64$. A. $\frac43$; B. $\frac32$; C. $\frac52$; D. $3$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Rozpoznaj podstawy i argumenty jako potęgi
Dobieramy rozkłady pozwalające na skracanie logarytmów.
\[16=2^4,\ 81=3^4,\ 27=3^3,\ 125=5^3,\ 25=5^2,\ 64=2^6\]
Krok 2. Skorzystaj ze zmiany podstawy
Wygodnie zapisać \(\log_a b=\frac{\ln b}{\ln a}\).
\[\log_{16}81=\frac{4\ln3}{4\ln2}=\frac{\ln3}{\ln2}\]
\[\log_{27}125=\frac{3\ln5}{3\ln3}=\frac{\ln5}{\ln3}\]
\[\log_{25}64=\frac{6\ln2}{2\ln5}=\frac{3\ln2}{\ln5}\]
Krok 3. Pomnóż i skróć
W liczniku i mianowniku występują te same logarytmy, które się redukują.
\[\frac{\ln3}{\ln2}\cdot\frac{\ln5}{\ln3}\cdot\frac{3\ln2}{\ln5}=3\]
Odpowiedź: \(\text{D. }3\)
Zadanie 20
Zapisz $\log_5 3$ za pomocą $s$ i $t$, jeśli $s=\log_2 5$, $t=\log_3 8$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Wyraź dane przez logarytmy naturalne
Stosujemy wzór zmiany podstawy. Logarytm naturalny \(\ln\) jest tylko narzędziem – końcowa odpowiedź ma zależeć od \(s,t\).
\[s=\log_2 5=\frac{\ln5}{\ln2}\]
\[t=\log_3 8=\frac{\ln8}{\ln3}=\frac{3\ln2}{\ln3}\]
Krok 2. Wyznacz potrzebne ilorazy
Z pierwszego równania \(\ln5=s\ln2\), z drugiego \(\ln3=\frac{3\ln2}{t}\).
\[\ln5=s\ln2,\qquad\ln3=\frac{3\ln2}{t}\]
Krok 3. Złóż żądany logarytm
Ponownie korzystamy ze zmiany podstawy i skracamy \(\ln2\).
\[\log_5 3=\frac{\ln3}{\ln5}=\frac{3\ln2/t}{s\ln2}=\frac3{st}\]
Odpowiedź: \(\log_5 3=\frac3{st}\)
Zadanie 21
Zapisz $\log_{0{,}25}\frac1{81}-\log_{0{,}5}7+\log_4 25-\log_8 27$ jako logarytm o podstawie 2.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zamień wszystkie podstawy na potęgi 2
Dzięki zmianie podstawy wszystkie składniki będą logarytmami o tej samej podstawie.
\[0{,}25=2^{-2},\quad0{,}5=2^{-1},\quad4=2^2,\quad8=2^3\]
Krok 2. Przekształć każdy składnik
Korzystamy z \(\log_{2^k} a=\frac1k\log_2 a\) oraz własności logarytmu z potęgi.
\[\log_{0{,}25}\frac1{81}=\frac{-\log_2 81}{2(-1)}=\log_2 9\]
\[-\log_{0{,}5}7=+\log_2 7\]
\[\log_4 25=\log_2 5,\qquad-\log_8 27=-\log_2 3\]
Krok 3. Połącz logarytmy
Dodawanie odpowiada mnożeniu argumentów, odejmowanie – dzieleniu.
\[\log_2 9+\log_2 7+\log_2 5-\log_2 3\]
\[=\log_2\frac{9\cdot7\cdot5}{3}=\log_2 105\]
Odpowiedź: \(\log_2 105\)
Zadanie 22
Populacja liczy 20 000 osobników i maleje rocznie o 12%. Po ilu pełnych latach będzie liczyła 10 000 osobników? $Z_n=Z_0(1-\frac p{100})^n$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Podstaw dane do modelu
Zapis \(12\%\) spadku rocznie oznacza, że po każdym roku pozostaje \(88\%\) dotychczasowej populacji.
\[Z_n=20\,000\left(1-\frac{12}{100}\right)^n=20\,000\cdot0{,}88^n\]
Krok 2. Ustaw próg 10 000
Szukamy chwili, w której model osiąga poziom 10 000; liczba lat musi być potem zaokrąglona zgodnie z sensem pytania.
\[10\,000=20\,000\cdot0{,}88^n\iff0{,}5=0{,}88^n\]
Krok 3. Zastosuj logarytm
Gdy niewiadoma jest w wykładniku, logarytm pozwala ją sprowadzić przed logarytm.
\[n=\frac{\ln0{,}5}{\ln0{,}88}\approx5{,}42\]
Krok 4. Sprawdź pełne lata
Po 5 latach populacja nadal przekracza 10 000, a po 6 latach spada poniżej. Nie zaokrąglamy do 5, ponieważ pytanie dotyczy osiągnięcia lub przekroczenia progu.
\[Z_5=20\,000\cdot0{,}88^5\approx10\,555\]
\[Z_6=20\,000\cdot0{,}88^6\approx9\,288\]
Odpowiedź: \(6\text{ pełnych lat}\)
W modelu dyskretnym nie ma pełnego roku z dokładnie 10 000 osobników; po 6 latach liczba spadnie poniżej tej wartości.
Grupa A · zadanie 22 – Oś pionowa pokazuje tysiące osobników. Próg 10 tysięcy zostaje przekroczony pomiędzy 5. a 6. rokiem.0 1 2 3 4 5 6 7 8 8 10 12 14 16 18 20 x y próg: 10 tys. 5 lat 6 lat populacja w tysiącach
Zadanie 23
Poziom dźwięku $L(I)=10\log\frac I{I_0}$. Podczas lekcji jest 50 dB, podczas przerwy 90 dB. Ile razy większe jest natężenie?
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zapisz oba równania
To poziomy w decybelach, a nie bezpośrednie natężenia dźwięku. Oznaczamy je \(I_1\) i \(I_2\).
\[50=10\log\frac{I_1}{I_0},\qquad90=10\log\frac{I_2}{I_0}\]
Krok 2. Odejmij równania
Różnica logarytmów zamienia się w logarytm ilorazu, a \(I_0\) się skraca.
\[90-50=10\left(\log\frac{I_2}{I_0}-\log\frac{I_1}{I_0}\right)\]
\[40=10\log\frac{I_2}{I_1}\]
Krok 3. Przejdź z logarytmu do potęgi
Dzielimy przez 10, a następnie używamy definicji logarytmu dziesiętnego.
\[\log\frac{I_2}{I_1}=4\iff\frac{I_2}{I_1}=10^4=10\,000\]
Odpowiedź: \(\text{D. }10\,000\text{ razy}\)
Wzrost o 40 dB oznacza 10 000 razy większe natężenie, nie czterdziestokrotne.
Zadanie 1
Dane są $f(x)=(\frac19)^x$, $g(x)=(\sqrt3)^x$. Oblicz: a) $\frac{f(-4)-f(-2)}{g(4)-g(2)}$; b) $\frac{f(-3)g(-1)}{f(-1)g(-3)}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Uprość wzory potęg
Ujemny wykładnik przy ułamku odwraca podstawę. Pierwiastek z 3 to potęga \(3^{1/2}\).
\[f(x)=\left(\frac19\right)^x=3^{-2x},\qquad g(x)=3^{x/2}\]
Krok 2. Oblicz podpunkt a)
Do każdego wzoru wstawiamy podany argument.
\[f(-4)=3^8=6561,\quad f(-2)=3^4=81\]
\[g(4)=3^2=9,\quad g(2)=3^1=3\]
\[\frac{6561-81}{9-3}=\frac{6480}{6}=1080\]
Krok 3. Oblicz wartości potrzebne w b
Zapis o jednej podstawie upraszcza późniejsze działania.
\[f(-3)=3^6,\quad g(-1)=3^{-1/2}\]
\[f(-1)=3^2,\quad g(-3)=3^{-3/2}\]
Krok 4. Zastosuj prawa działań na potęgach
W liczniku dodajemy wykładniki, a przy dzieleniu odejmujemy te z mianownika.
\[\frac{3^6\cdot3^{-1/2}}{3^2\cdot3^{-3/2}}=3^{6-1/2-2+3/2}=3^5=243\]
Odpowiedź: \(\text{a) }1080,\qquad\text{b) }243\)
Zadanie 2
Uporządkuj rosnąco: $a=(8\sqrt2)^{-8}$, $b=(\frac1{64})^5$, $c=(\frac{\sqrt2}2)^{62}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zapisz liczbę a jako potęgę 2
Liczba \(8=2^3\), a \(\sqrt2=2^{1/2}\). Wykładniki w iloczynie dodajemy.
\[a=(2^3\cdot2^{1/2})^{-8}=(2^{7/2})^{-8}=2^{-28}\]
Krok 2. Uprość liczbę b
Ponieważ \(64=2^6\), odwrotność 64 to \(2^{-6}\).
\[b=(2^{-6})^5=2^{-30}\]
Krok 3. Uprość liczbę c
Przy dzieleniu odejmujemy wykładniki.
\[c=\left(\frac{2^{1/2}}{2^1}\right)^{62}=(2^{-1/2})^{62}=2^{-31}\]
Krok 4. Uporządkuj rosnąco
Ponieważ podstawa \(2>1\), większy wykładnik oznacza większą potęgę, nawet dla wykładników ujemnych.
\[-31<-30<-28\Rightarrow2^{-31}<2^{-30}<2^{-28}\]
Odpowiedź: \(c
Zadanie 3
Przesuń $f(x)=2^x$ o 3 jednostki w lewo. A. $\frac{2^x}8$; B. $8\cdot2^x$; C. $(\frac12)^x-3$; D. $(\frac12)^x+3$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Ustal sposób przesunięcia
Przesunięcie wykresu o 3 jednostki w lewo oznacza, że w miejsce \(x\) wpisujemy \(x+3\).
\[g(x)=f(x+3)=2^{x+3}\]
Krok 2. Uprość wyrażenie
Przy dodawaniu wykładników potęgi o tej samej podstawie się mnożą.
\[2^{x+3}=2^x\cdot2^3=8\cdot2^x\]
Krok 3. Sprawdź na wykresie
Punkt \((0,1)\) funkcji \(f\) przesuwa się do punktu \((-3,1)\) funkcji \(g\).
\[f(0)=1,\qquad g(-3)=2^{-3+3}=1\]
Odpowiedź: \(\text{B. }g(x)=8\cdot2^x\)
Grupa B · zadanie 3 – Wykres g jest przesunięty o 3 jednostki w lewo względem f.-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 0 1 2 3 4 5 6 7 8 x y (0; 1) (−3; 1) f(x) = 2^x g(x) = 2^(x+3) Na wykresie zmienia się położenie całej krzywej, a nie jej kształt.
Zadanie 4
Wyznacz miejsce zerowe $f(x)=\frac13\cdot9^{x-2}-1$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Przyrównaj funkcję do zera
Miejsce zerowe jest tam, gdzie wykres przecina oś \(OX\).
\[\frac13\cdot9^{x-2}-1=0\]
Krok 2. Izoluj potęgę
Dodajemy 1, a następnie mnożymy przez 3.
\[\frac13\cdot9^{x-2}=1\iff9^{x-2}=3\]
Krok 3. Zapisz wszystko jako potęgi 3
Mamy \(9=3^2\); potęgę potęgi upraszczamy przez wymnożenie wykładników.
\[(3^2)^{x-2}=3^1\iff3^{2x-4}=3^1\]
Krok 4. Porównaj wykładniki
Równe potęgi o tej samej podstawie różnej od 1 mają równe wykładniki.
\[2x-4=1\iff2x=5\iff x=\frac52\]
Krok 5. Sprawdź
Podstawiamy do pierwotnej funkcji.
\[f\left(\frac52\right)=\frac13\cdot9^{1/2}-1=\frac13\cdot3-1=0\]
Odpowiedź: \(x_0=\frac52\)
Grupa B · zadanie 4 – Krzywa przecina oś OX w punkcie x = 2,5.1 2 3 0 2 4 6 8 x y (2,5; 0) f(x) = (1/3)·9^(x−2) − 1
Zadanie 5
Wskaż funkcję rosnącą. A. $(\frac13)^{2+x}$; B. $(\frac27)^{1-x}$; C. $2^{5-x}$; D. $3^{-x+2}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Przypomnij zasadę
Potęga \(a^x\) rośnie dla \(a>1\) i maleje dla \(0
Krok 2. Sprawdź A
Podstawa jest mniejsza niż 1, a wykładnik \(2+x\) rośnie – cała funkcja maleje.
\[\left(\frac13\right)^{2+x}=\frac19\left(\frac13\right)^x\]
Krok 3. Sprawdź B
Minus przed \(x\) odwraca podstawę potęgi, dzięki czemu dostajemy podstawę większą niż 1.
\[\left(\frac27\right)^{1-x}=\frac27\left(\frac72\right)^x\quad\text{(rośnie)}\]
Krok 4. Sprawdź C
Po wyciągnięciu stałego czynnika podstawa wynosi \(\frac12\), więc funkcja maleje.
\[2^{5-x}=32\left(\frac12\right)^x\]
Krok 5. Sprawdź D
Zamiana daje podstawę \(\frac13\), dlatego funkcja maleje.
\[3^{2-x}=9\left(\frac13\right)^x\]
Odpowiedź: \(\text{B. }f(x)=\left(\frac27\right)^{1-x}\)
Grupa B · zadanie 5 – Funkcja B rośnie (ciągła), a D maleje (przerywana).0 1 2 0 2 4 6 8 10 x y B: (2/7)^(1−x) D: 3^(2−x)
Zadanie 6
Rozwiąż $(\frac52)^{4-x}=(\frac4{25})^{x+1}$. A. $2{,}5$; B. $-1{,}5$; C. $-6$; D. $3$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zamień ułamek na potęgę tej samej podstawy
Ułamek \(\frac4{25}\) jest odwrotnością kwadratu \(\frac52\).
\[\frac4{25}=\left(\frac25\right)^2=\left(\frac52\right)^{-2}\]
Krok 2. Przekształć prawą stronę
Uważaj na nawias: mnożymy przez –2 zarówno \(x\), jak i 1.
\[\left(\frac52\right)^{4-x}=\left(\frac52\right)^{-2(x+1)}\]
\[4-x=-2x-2\]
Krok 3. Rozwiąż równanie
Dodajemy \(2x\) po obu stronach, a następnie odejmujemy 4.
\[4+x=-2\iff x=-6\]
Odpowiedź: \(\text{C. }x=-6\)
Zadanie 7
Oblicz $x$, jeśli $(\frac23)^x=2{,}25$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zamień liczbę dziesiętną
Potrzebujemy ułamka zawierającego liczby 2 i 3.
\[2{,}25=\frac{225}{100}=\frac94\]
Krok 2. Zapisz jako potęgę
Odwrócenie podstawy odpowiada zmianie znaku wykładnika.
\[\frac94=\left(\frac32\right)^2=\left(\frac23\right)^{-2}\]
Krok 3. Porównaj wykładniki
Podstawa jest taka sama po obu stronach równania.
\[\left(\frac23\right)^x=\left(\frac23\right)^{-2}\Rightarrow x=-2\]
Odpowiedź: \(x=-2\)
Zadanie 8
Rozwiąż $3^x+3^{x+1}+3^{x+3}=93$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Wyciągnij wspólny czynnik
Każdy składnik zawiera potęgę \(3^x\).
\[3^x+3^{x+1}+3^{x+3}=93\]
\[3^x(1+3^1+3^3)=93\]
Krok 2. Dodaj liczby w nawiasie
Potęga \(3^3\) wynosi 27.
\[3^x(1+3+27)=93\Rightarrow31\cdot3^x=93\]
Krok 3. Wyznacz potęgę
Dzielimy przez 31.
\[3^x=\frac{93}{31}=3=3^1\]
Krok 4. Sprawdź rozwiązanie
Podstawiamy \(x=1\).
\[3^1+3^2+3^4=3+9+81=93\]
Odpowiedź: \(x=1\)
Zadanie 9
Rozwiąż nierówności: a) \(\left(\frac23\right)^{4x-3}<\frac{8\sqrt6}{81}\); b) \(\frac1{25}\le5^{x^2-4x+1}<5^{x+7}\).
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Podpunkt a – krok 1. Zamień prawą stronę na potęgę
Podstawą po obu stronach ma być \(\frac23\).
\[\frac{8\sqrt6}{81}=\left(\frac23\right)^3\sqrt{\frac23}=\left(\frac23\right)^{7/2}\]
Podpunkt a – krok 2. Zmień kierunek nierówności
Podstawa \(\frac23\) należy do przedziału \((0,1)\), więc potęga jest malejąca.
\[\left(\frac23\right)^{4x-3}<\left(\frac23\right)^{7/2}\iff4x-3>\frac72\]
Podpunkt a – krok 3. Rozwiąż
Dodajemy 3 i dzielimy przez 4.
\[4x>\frac{13}{2}\iff x>\frac{13}{8}\]
Podpunkt b – krok 1. Sprowadź do wykładników
Lewa granica to \(5^{-2}\); ponieważ podstawa 5 jest większa niż 1, zachowujemy zwroty znaków.
\[\frac1{25}\le5^{x^2-4x+1}<5^{x+7}\]
\[-2\le x^2-4x+1
Podpunkt b – krok 2. Rozwiąż lewą nierówność
Przenosimy \(-2\) na drugą stronę i rozkładamy trójmian.
\[x^2-4x+3\ge0\]
\[(x-1)(x-3)\ge0\iff x\le1\;\lor\;x\ge3\]
Podpunkt b – krok 3. Rozwiąż prawą nierówność
Rozwiązaniem iloczynu ujemnego jest przedział pomiędzy pierwiastkami; końce nie należą do niego.
\[x^2-4x+1
\[x^2-5x-6<0\]
\[(x-6)(x+1)<0\iff-1
Podpunkt b – krok 4. Wyznacz część wspólną
Dwa warunki mają być spełnione jednocześnie. Punkty 1 i 3 należą do odpowiedzi, bo pierwsza nierówność jest nieostra; –1 i 6 nie należą, bo druga jest ostra.
\[(( -\infty,1]\cup[3,+\infty))\cap(-1,6)=(-1,1]\cup[3,6)\]
Odpowiedź: \(\text{a) }x>\frac{13}{8};\quad\text{b) }x\in(-1,1]\cup[3,6)\)
Grupa B · zadanie 9b – Pierwsza parabola ma być nieujemna, druga ujemna; porównujemy przedziały.-2 -1 0 1 2 3 4 5 6 7 -10 -5 0 5 10 15 x y 1 3 −1 6 q₁=(x−1)(x−3) ≥ 0 q₂=(x+1)(x−6) < 0 Kółka puste oznaczają końce wykluczone; pełne – należące do rozważanej nierówności. Ostateczną część wspólną odczytaj z obliczeń powyżej.
Zadanie 10
Oblicz dla $x=0{,}1$: $\frac{\log(10000x)+x\log100}{\log x^2+\log(0{,}1x)}$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Podstaw wartość x
W zadaniu symbol \(\log\) oznacza logarytm dziesiętny. Wartość \(x=0{,}1\) spełnia warunki dodatniości argumentów.
\[x=0{,}1=10^{-1}\]
Krok 2. Oblicz licznik
Zamieniamy liczby pod logarytmami na potęgi 10.
\[\log(10\,000x)+x\log100=\log1000+0{,}1\cdot2\]
\[=3+0{,}2=\frac{16}{5}\]
Krok 3. Oblicz mianownik
Należy odróżnić \(x^2\) od \(2x\).
\[\log x^2+\log(0{,}1x)=\log0{,}01+\log0{,}01\]
\[=-2+(-2)=-4\]
Krok 4. Podziel
Zachowujemy znak ujemny mianownika.
\[\frac{16/5}{-4}=-\frac45\]
Odpowiedź: \(-\frac45\)
Zadanie 11
Oblicz $\log_5(\log_4(\log_2 16))$. A. 0; B. 1; C. 2; D. 3.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Licz od środka
Ponieważ \(2^4=16\), wewnętrzny logarytm ma wartość 4.
\[\log_2 16=4\]
Krok 2. Oblicz następny logarytm
Ponieważ \(4^1=4\), środkowy logarytm ma wartość 1.
\[\log_4 4=1\]
Krok 3. Oblicz logarytm zewnętrzny
Każda dodatnia liczba różna od 1 podniesiona do zerowej potęgi daje 1.
\[\log_5 1=0\]
Odpowiedź: \(\text{A. }0\)
Zadanie 12
Oblicz $\log_{2\sqrt2}\frac14$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zapisz obie liczby jako potęgi 2
Pierwiastek kwadratowy to wykładnik \(\frac12\).
\[2\sqrt2=2^{3/2},\qquad\frac14=2^{-2}\]
Krok 2. Użyj definicji logarytmu
Oznaczamy wynik przez \(y\) i zamieniamy zapis logarytmiczny na wykładniczy.
\[(2^{3/2})^y=2^{-2}\]
Krok 3. Porównaj wykładniki
Po skróceniu podstawy 2 zostaje proste równanie liniowe.
\[\frac32y=-2\Rightarrow y=-2\cdot\frac23=-\frac43\]
Odpowiedź: \(-\frac43\)
Zadanie 13
Wykaż, że $\log_{0{,}01}100-\log0{,}01$ jest dodatnia.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Oblicz logarytm o podstawie 0,01
Podstawa mniejsza od 1 jest dopuszczalna; wynik logarytmu liczby większej od 1 będzie ujemny.
\[(10^{-2})^y=10^2\Rightarrow-2y=2\Rightarrow y=-1\]
Krok 2. Oblicz logarytm dziesiętny
Zapis \(\log0{,}01\) oznacza podstawę 10.
\[\log0{,}01=\log10^{-2}=-2\]
Krok 3. Oblicz różnicę
Odejmujemy liczbę –2, czyli dodajemy 2.
\[-1-(-2)=1>0\]
Odpowiedź: \(1>0\)
Zadanie 14
Zapisz $\log_{\frac13}\frac13$ jako logarytm o podstawie 2.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Użyj wzoru zmiany podstawy
Aby mieć podstawę 2, wstawiamy do wzoru \(c=2\).
\[\log_a b=\frac{\log_2 b}{\log_2 a}\]
Krok 2. Podstaw wartości
Podstawa i argument początkowego logarytmu to ta sama liczba.
\[\log_{1/3}\frac13=\frac{\log_2(1/3)}{\log_2(1/3)}\]
Krok 3. Skróć
Licznik i mianownik są takie same, a mianownik jest różny od zera.
\[=1\]
Odpowiedź: \(\frac{\log_2(1/3)}{\log_2(1/3)}=1\)
Zadanie 15
Wykaż: jeśli $a,b>0$ oraz $\log_4 a+\log_4 b+1=\log_4(4a^2+b^2)$, to $b=2a$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zamień 1 na logarytm o podstawie 4
Ponieważ \(4^1=4\), mamy \(1=\log_4 4\).
\[\log_4 a+\log_4 b+\log_4 4=\log_4(4a^2+b^2)\]
Krok 2. Połącz logarytmy
Dodawanie logarytmów oznacza mnożenie ich argumentów.
\[\log_4(4ab)=\log_4(4a^2+b^2)\]
Krok 3. Przyrównaj argumenty
Przy tej samej dopuszczalnej podstawie funkcja logarytmiczna jest różnowartościowa.
\[4ab=4a^2+b^2\]
Krok 4. Zastosuj wzór skróconego mnożenia
Przenosimy składniki na jedną stronę.
\[b^2-4ab+4a^2=0\]
\[(b-2a)^2=0\Rightarrow b=2a\]
Odpowiedź: \(b=2a\)
Zadanie 16
Zapisz $2\log_3 2-3\log_3 5$ jako jeden logarytm. A. $\log_3 0{,}032$; B. $\log_3 121$; C. $\log_3\frac4{15}$; D. $\log_3 2$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Wnieś liczby przed logarytmami do wykładników
Korzystamy z własności \(n\log_a b=\log_a(b^n)\).
\[2\log_3 2=\log_3 4\]
\[3\log_3 5=\log_3 125\]
Krok 2. Połącz różnicę
Logarytm ilorazu to różnica logarytmów.
\[\log_3 4-\log_3 125=\log_3\frac4{125}\]
Krok 3. Dopasuj wariant
Ułamek \(\frac4{125}\) zapisujemy dziesiętnie.
\[\frac4{125}=0{,}032\]
Odpowiedź: \(\text{A. }\log_3 0{,}032\)
Zadanie 17
Ustal dziedzinę i uprość $\log(x+4)+\log(x+1)-\log(x^2-5x-6)$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Napisz warunki dziedziny
Argument każdego logarytmu musi być dodatni.
\[x+4>0,\quad x+1>0,\quad x^2-5x-6>0\]
Krok 2. Rozłóż trójmian
Liczby, których iloczyn to –6, a suma –5, to –6 i 1.
\[x^2-5x-6=(x-6)(x+1)\]
Krok 3. Rozwiąż warunki jednocześnie
Ostatni iloczyn jest dodatni dla \(x<-1\) lub \(x>6\); jednak \(x+1>0\) wyklucza pierwszą część.
\[D=(6,+\infty)\]
Krok 4. Użyj własności logarytmów
Dodawanie odpowiada mnożeniu, a odejmowanie – dzieleniu argumentów.
\[\log\frac{(x+4)(x+1)}{(x-6)(x+1)}\]
Krok 5. Skróć wspólny czynnik
Możemy skrócić \(x+1\), bo w dziedzinie jest dodatni. Dziedzina pozostaje bez zmian.
\[\log\frac{x+4}{x-6}\]
Odpowiedź: \(D=(6,+\infty),\quad\log\frac{x+4}{x-6}\)
Zadanie 18
Rozwiąż $\log_{\sqrt7}x<4<\log_{\sqrt3}x$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Sprawdź dziedzinę
Każdy logarytm argumentu \(x\) wymaga \(x>0\). Podstawy \(\sqrt7\) i \(\sqrt3\) są większe od 1, więc funkcje rosną.
\[x>0\]
Krok 2. Rozwiąż lewą nierówność
Dla rosnącej funkcji logarytmicznej przy potęgowaniu zachowujemy znak nierówności.
\[\log_{\sqrt7}x<4\iff x<(\sqrt7)^4=49\]
Krok 3. Rozwiąż prawą nierówność
Podnosimy podstawę do potęgi 4.
\[4<\log_{\sqrt3}x\iff x>(\sqrt3)^4=9\]
Krok 4. Znajdź wspólny przedział
Granice nie są dołączone, bo nierówności są ostre.
\[9
Odpowiedź: \(x\in(9,49)\)
Grupa B · zadanie 18 – Warunki są spełnione jednocześnie dla x większego od 9 i mniejszego od 49.10 20 30 40 50 0 2 4 6 8 x y y=4 (9; 4) (49; 4) y=log₍√7₎x y=log₍√3₎x
Zadanie 19
Oblicz $\log_{64}25\cdot\log_{125}27\cdot\log_{81}16$. A. $\frac13$; B. $\frac25$; C. $\frac23$; D. $\frac34$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Rozpisz potęgi
Podstawy i argumenty zapisujemy jako potęgi liczb pierwszych.
\[64=2^6,\quad25=5^2,\quad125=5^3,\quad27=3^3,\quad81=3^4,\quad16=2^4\]
Krok 2. Zmień podstawy logarytmów
Używamy \(\log_a b=\frac{\ln b}{\ln a}\).
\[\log_{64}25=\frac{2\ln5}{6\ln2}=\frac{\ln5}{3\ln2}\]
\[\log_{125}27=\frac{3\ln3}{3\ln5}=\frac{\ln3}{\ln5}\]
\[\log_{81}16=\frac{4\ln2}{4\ln3}=\frac{\ln2}{\ln3}\]
Krok 3. Skróć iloczyn
Każdy logarytm w liczniku pojawia się też w mianowniku innego czynnika.
\[\frac{\ln5}{3\ln2}\cdot\frac{\ln3}{\ln5}\cdot\frac{\ln2}{\ln3}=\frac13\]
Odpowiedź: \(\text{A. }\frac13\)
Zadanie 20
Zapisz $\log_2 5$ za pomocą $r$ i $k$, jeśli $r=\log_5 3$ i $k=\log_3 8$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zapisz zależności przez zmianę podstawy
Można wykorzystać dowolną podstawę pośrednią, na przykład logarytm naturalny.
\[r=\log_5 3=\frac{\ln3}{\ln5}\]
\[k=\log_3 8=\frac{3\ln2}{\ln3}\]
Krok 2. Wyraź logarytm liczby 2
Z drugiej zależności mamy \(\ln2=\frac{k\ln3}{3}\), a z pierwszej \(\ln3=r\ln5\).
\[\ln2=\frac{k\ln3}{3}=\frac{kr\ln5}{3}\]
Krok 3. Oblicz szukany logarytm
Podstawiamy do ilorazu i skracamy \(\ln5\).
\[\log_2 5=\frac{\ln5}{\ln2}=\frac{\ln5}{kr\ln5/3}=\frac3{rk}\]
Odpowiedź: \(\log_2 5=\frac3{rk}\)
Zadanie 21
Zapisz $\log_{0{,}25}81-\log_{0{,}5}\frac17+\log_4 9-\log_8 125$ jako logarytm o podstawie $\frac12$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Przyjmij nową podstawę
Zgodnie z poleceniem niech \(q=\frac12\). Wszystkie występujące podstawy można zapisać jako potęgi \(q\).
\[0{,}25=q^2,\quad0{,}5=q,\quad4=q^{-2},\quad8=q^{-3}\]
Krok 2. Przepisz poszczególne wyrazy
Korzystamy z własności \(\log_{q^k} a=\frac1k\log_q a\).
\[\log_{q^2}81=\frac12\log_q81=\log_q9\]
\[-\log_q\frac17=+\log_q7\]
\[\log_{q^{-2}}9=-\log_q3,\quad-\log_{q^{-3}}125=+\log_q5\]
Krok 3. Połącz otrzymane logarytmy
Dodawanie oznacza iloczyn argumentów, a odejmowanie – iloraz.
\[\log_q9+\log_q7-\log_q3+\log_q5\]
\[=\log_q\frac{9\cdot7\cdot5}{3}=\log_q105\]
Odpowiedź: \(\log_{1/2}105\)
Zadanie 22
Populacja liczy 15 000 osobników i maleje co roku o 5%. Po ilu pełnych latach będzie liczyła 12 000 osobników? $Z_n=Z_0(1-\frac p{100})^n$.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zapisz model spadku
Jeśli ubywa 5% rocznie, to po każdym roku pozostaje 95% poprzedniej liczebności.
\[Z_n=15\,000\left(1-\frac5{100}\right)^n=15\,000\cdot0{,}95^n\]
Krok 2. Wyznacz moment przekroczenia progu
Warunek \(Z_n=12\,000\) zamienia się w równanie wykładnicze.
\[15\,000\cdot0{,}95^n=12\,000\iff0{,}95^n=0{,}8\]
Krok 3. Zlogarytmuj
Niewiadoma znajduje się w wykładniku; korzystamy z własności \(\ln(a^n)=n\ln a\).
\[n=\frac{\ln0{,}8}{\ln0{,}95}\approx4{,}35\]
Krok 4. Porównaj kolejne pełne lata
Odpowiedź musi dotyczyć całkowitej liczby lat; nie należy jej zwyczajnie zaokrąglać do najbliższej liczby.
\[Z_4=15\,000\cdot0{,}95^4\approx12\,218\]
\[Z_5=15\,000\cdot0{,}95^5\approx11\,607\]
Odpowiedź: \(5\text{ pełnych lat}\)
Po 5 latach populacja spada poniżej 12 000; dokładnie 12 000 nie przypada na całkowitą liczbę lat.
Grupa B · zadanie 22 – Oś pionowa pokazuje tysiące osobników. Próg 12 tysięcy zostaje przekroczony pomiędzy 4. a 5. rokiem.0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 x y próg: 12 tys. 4 lata 5 lat populacja w tysiącach
Zadanie 23
Poziom dźwięku $L(I)=10\log\frac I{I_0}$. Odkurzanie: 60 dB; odkurzanie z muzyką: 100 dB. Ile razy większe jest natężenie? A. 2; B. 10; C. 40; D. 10 000.
Pokaż rozwiązanie krok po kroku Krok 1. Zapisz wzór dla obu sytuacji
Poziom w decybelach jest logarytmem ilorazu natężeń. To nie jest skala liniowa.
\[60=10\log\frac{I_1}{I_0},\qquad100=10\log\frac{I_2}{I_0}\]
Krok 2. Odejmij równania
Wykorzystujemy własność logarytmu ilorazu; stała \(I_0\) się skraca.
\[100-60=10\log\frac{I_2}{I_1}\]
Krok 3. Podziel przez 10 i zamień na potęgę
Logarytm dziesiętny równy 4 oznacza iloraz równy \(10^4\).
\[\log\frac{I_2}{I_1}=4\Rightarrow\frac{I_2}{I_1}=10^4=10\,000\]
Odpowiedź: \(\text{D. }10\,000\text{ razy}\)
Chcesz przerobić ten temat na spokojnie? Umów bezpłatną lekcję próbną — wytłumaczę Ci wszystko krok po kroku.
Umów lekcję próbną